Crnogorsko podmorje, a naročito akvatorijum Bokokotorskog zaliva, decenijama skriva opasno nasljeđe prošlih ratova u vidu desetina tona neeksplodiranih ubojnih sredstava koja i dalje predstavljaju bezbjednosni i ekološki izazov.
Prema najnovijim podacima Regionalnog ronilačkog centra za podvodno deminiranje i obuku ronilaca iz Bijele (RCUD), iz morskih dubina je do sada izvađeno nevjerovatnih 100 tona raznih eksplozivnih naprava. Ipak, stručnjaci upozoravaju da posao ni izbliza nije završen, jer dno našeg mora i dalje krije velike količine municije i sofisticiranih mina bivših vojski.
Arhiv podvodnog naoružanja: Od torpeda do magnetnih mina
Podmorje Crne Gore sadrži širok spektar eksplozivnih sredstava koja datiraju iz različitih istorijskih perioda. Ronioci RCUD-a na dnu pronalaze protivbrodske mine različitih tipova – od kontaktnih i hidrostatskih, do tehnološki naprednijih magnetnih i akustičnih mina.
Posebnu opasnost predstavljaju torpeda i avionske bombe koje su decenijama prekrivene muljem i pijeskom, što otežava njihovu detekciju i bezbjedno uklanjanje. Ova sredstva, iako stara više decenija, i dalje su aktivna i mogu biti kobna ukoliko dođu u kontakt sa ribarskim mrežama, sidrima ili prilikom izvođenja podvodnih građevinskih radova. [1]
Izazovan proces deminiranja u Bijeloj
Čišćenje morskog dna je izuzetno kompleksan i rizičan zadatak koji zahtijeva vrhunsku obučenost i specijalizovanu opremu. Timovi iz Bijele svakodnevno rade na mapiranju kritičnih tačaka, a njihove aktivnosti su ključne ne samo za bezbjednost pomorskog saobraćaja, već i za zaštitu ekosistema Boke Kotorske.
Eksplozivna sredstva pod uticajem morske vode korodiraju, što može dovesti do curenja toksičnih materija u more, čime se direktno ugrožava biodiverzitet zaliva. Zbog toga je njihovo sistematsko uklanjanje prioritet koji nadilazi samo bezbjednosni aspekt.
Apel za oprez i nastavak istraživanja
Iz RCUD-a naglašavaju da je saradnja sa lokalnim stanovništvom, posebno ribarima i rekreativnim roniocima, od presudnog značaja. Svaki pronalazak sumnjivog predmeta na morskom dnu mora biti prijavljen nadležnim službama kako bi se spriječile potencijalne tragedije.
Iako je 100 tona uklonjenog eksploziva impresivna cifra, procjene sugerišu da se u mulju i nepristupačnim djelovima podmorja krije još desetine tona opasnog materijala. Nastavak međunarodne saradnje i ulaganje u savremenu sonarnu tehnologiju biće neophodni koraci kako bi crnogorske vode u potpunosti bile očišćene od ovog opasnog istorijskog tereta.
ETOportal
