SAD, Danska i Grenland potpisali su bezbjednosni sporazum kojim se širi američko vojno prisustvo na Grenlandu, uz potvrdu danskog suvereniteta i prava Grenlanda na samoopredjeljenje.
Predsjednik Sjedinjenih Američkih Država Donald Tramp, danska premijerka Mete Frederiksen i premijer Grenlanda Jens-Frederik Nielsen potpisali su u Njujorku novi bezbjednosni sporazum kojim se omogućava značajno proširenje američkog vojnog prisustva na Grenlandu.
Sporazum je potpisan na marginama Generalne skupštine Ujedinjenih nacija, nakon višemjesečnih tenzija izazvanih Trampovim zahtjevima da SAD preuzmu kontrolu nad strateški važnim arktičkim ostrvom.
Dogovor omogućava Vašingtonu da proširi postojeće vojno prisustvo, koje je danas koncentrisano u bazi Pituffik, nekadašnjoj vazduhoplovnoj bazi Tule.
Prema sporazumu, predviđeno je otvaranje odnosno uspostavljanje američkog vojnog prisustva na još dvije lokacije – Narsarsuaqu na jugu i Mestersvigu na istočnoj obali Grenlanda. Narsarsuaq je nekada bio američka baza iz perioda Hladnog rata, dok Mestersvig trenutno koristi danska patrola Sirius, specijalizovana jedinica koja djeluje na velikom dijelu teritorije Grenlanda.
Riječ je o najvećem širenju američke vojne infrastrukture na Grenlandu u više decenija. Tokom Hladnog rata SAD su na ostrvu imale 17 vojnih instalacija i više od 10.000 pripadnika. Danas je Pituffik jedino preostalo američko odbrambeno područje, sa oko 150 američkih vojnika.
Potpisivanje sporazuma ne znači da je Grenland prešao pod američku kontrolu niti da je promijenjen njegov status u okviru Kraljevine Danske.
Danska strana saopštila je da dogovor poštuje suverenitet Kraljevine Danske i pravo grenlandskog naroda na samoopredjeljenje. Kopenhagen je istovremeno naglasio da bezbjednost Arktika treba da bude dio šire kolektivne odgovornosti NATO-a, a ne isključivo pitanje Vašingtona i Kopenhagena.
Grenland ima široku autonomiju unutar Kraljevine Danske, dok su pitanja spoljne, odbrambene i bezbjednosne politike i dalje u nadležnosti Danske.
Sporazum predstavlja diplomatski zaokret nakon perioda ozbiljnih tenzija između SAD, Danske i Grenlanda.
SAD, Danska i Grenland sporazum predstavljaju kao odgovor na bezbjednosne izazove u Arktiku i kao jačanje saradnje unutar NATO-a. Istovremeno, širenje američke vojne infrastrukture pokazuje da Grenland ostaje jedno od ključnih geopolitičkih područja u odnosima velikih sila.
Sporazum, međutim, ne mijenja suverenitet nad Grenlandom: ostrvo ostaje dio Kraljevine Danske, uz postojeći status autonomne teritorije i pravo njegovog stanovništva na samoopredjeljenje.
Izvor : CBS News
ETOportal / V.M.
