Dobrovoljna vatrogasna društva (DVD) u savremenim evropskim sistemima zaštite i spašavanja predstavljaju mnogo više od dopune profesionalnim jedinicama, ona su temelj lokalne otpornosti i prve linije odbrane života, imovine i prirode. U zemljama poput Slovenije i Hrvatske, ovaj model je razvijen do visokog nivoa organizacije, opremljenosti i društvenog priznanja, dok u Crnoj Gori njihov potencijal i dalje ostaje nedovoljno prepoznat i sistemski podržan, iako upravo oni mogu igrati presudnu ulogu u kriznim situacijama.
Slovenija, kao jedan od najuređenijih evropskih primjera, oslanja se na oko 1.600 dobrovoljnih vatrogasnih društava koja pokrivaju cijelu teritoriju države i omogućavaju brzu, koordinisanu reakciju u svim vanrednim situacijama. Hrvatska ide korak dalje u operativnoj snazi sistema, sa 1.755 DVD-ova i oko 140.000 članova, od kojih je više od 34.000 aktivno u intervencijama. Ovi sistemi funkcionišu zahvaljujući jasnoj državnoj strategiji, kontinuiranoj obuci i snažnoj podršci lokalnih zajednica i privrede.
U Crnoj Gori trenutno djeluje svega desetak dobrovoljnih vatrogasnih društava, koja uprkos entuzijazmu i lokalnom znanju rade u ograničenim uslovima, bez dovoljne opreme, institucionalne podrške i jasne integracije u sistem civilne zaštite. Upravo tu leži najveći strateški propušten potencijal jer dobrovoljci, koji najbolje poznaju teren i zajednicu, mogu biti ključni faktor brzog odgovora na požare, poplave i druge elementarne nepogode, gdje vrijeme reakcije odlučuje ishod.
Iskustva zemalja Evropske unije jasno pokazuju da snaga sistema zaštite ne leži isključivo u profesionalnim jedinicama, već u dobro organizovanoj mreži dobrovoljaca. Zato je za Crnu Goru ključno uspostavljanje stabilnog zakonskog okvira za civilnu zaštitu, standardizovanih obuka, sistemskog finansiranja i snažnije promocije DVD-ova u javnosti. Dodatno uključivanje privatnog sektora kroz donacije, partnerstva sa lokalnim upravama i motivisanje mladih da se priključe ovim društvima može značajno povećati operativne kapacitete države.
Ulaganje u dobrovoljno vatrogastvo nije samo tehničko pitanje zaštite od požara, to je pitanje društvene solidarnosti, zajedničke odgovornosti i dugoročne bezbjednosti. Kako pokazuju primjeri Slovenije i Hrvatske, najefikasniji sistemi su oni u kojima građani nijesu pasivni posmatrači, već aktivni učesnici zaštite sopstvene zajednice. U tom smislu, Crna Gora ima priliku da izgradi moderan, integrisan i održiv model civilne zaštite, u kojem će dobrovoljni vatrogasci biti njegov najbrži i najbliži oslonac.
Jer u kriznim situacijama vrijedi jednostavno pravilo, oni koji su najbliži, prvi spašavaju.
NVO „Dobrovoljno vatrogasno društvo-Podgorica
