Temperatura mora u julu bila je rekordno visoka, a skoro četiri petine Mediterana najmanje jedan dan našle su se pod jakim morskim toplotnim talasom. Stručnjaci, međutim, upozoravaju da Mediteran nije svuda jednako zagrijan.
Mediteran je tokom jula 2026. godine zabilježio najtopliji jul u dostupnoj seriji od 1993. godine, pokazuju analize konzorcijuma LaMMA-CNR, zasnovane na podacima evropskog programa Copernicus Marine i satelitskim mjerenjima NOAA.
Prosječna temperatura površine mora u cijelom Mediteranu bila je oko 27 stepeni Celzijusa, dok je na reprezentativnoj mjernoj tački uz obalu Toskane dostigla 27,7 stepeni, što je za čak 3,9 stepeni više od prosjeka za period 1991–2020. Na toj lokaciji to je najviša vrijednost zabilježena za jul u seriji dugoj 45 godina.
Posebno zabrinjava rasprostranjenost morskih toplotnih talasa. Oko 79 odsto površine Mediterana najmanje jedan dan tokom jula bilo je zahvaćeno jakim ili još intenzivnijim morskim toplotnim talasom. Istovremeno, oko 94 odsto basena imalo je temperaturu mora iznad prosjeka za period 1993–2022, dok su lokalne pozitivne anomalije u zapadnom Mediteranu dostizale oko tri stepena.
More ne može da se posmatra samo kroz temperaturu na površini
Velika količina toplote nije ostala samo u površinskom sloju mora. Početne analize pokazuju da je i voda ispod površine bila neuobičajeno topla, što je važno za razumijevanje mogućeg uticaja na atmosferu i vremenske prilike.
Kada je more toplije, ono može u atmosferu predati više toplote i vodene pare. U određenim meteorološkim uslovima to može povećati količinu energije i vlage dostupne atmosferi.
To, međutim, ne znači da će svako zagrijano more automatski proizvesti snažne oluje. Za razvoj grmljavinskih sistema potrebna je odgovarajuća kombinacija nestabilnosti, uzlaznog strujanja vazduha, konvergencije vjetra, vlage i drugih atmosferskih uslova. Toplo more može pojačati takve procese, ali samo po sebi nije dovoljan uslov za nastanak oluje.
Krajem avgusta slika se promijenila
Iako je jul donio rekordne vrijednosti, Mediteran krajem avgusta nije izgledao kao jedno ogromno područje jednako ekstremno zagrijanog mora.
Prema biltenu Mercator Ocean International od 29. avgusta, morski toplotni talas između Gibraltara i Balearskih ostrva počeo je da se smanjuje i po površini i po intenzitetu. U drugim djelovima basena stanje je uglavnom bilo stabilnije, dok su se jake i veoma jake anomalije pojavile jugoistočno od Sicilije i u Jadranskom moru.
Zato stručnjaci upozoravaju da nije precizno govoriti o „ključalom Mediteranu“ kao jedinstvenoj pojavi. Preciznije je reći da je tokom ljeta u moru akumulirana velika količina toplote i da su anomalije temperature i dalje značajne, ali da se njihov intenzitet i prostorni raspored razlikuju od jednog područja do drugog.
Rekord nije izolovan događaj
LaMMA-CNR navodi da ovogodišnji rekord treba posmatrati u okviru dugoročnog trenda zagrijavanja, uz prirodnu varijabilnost. Analiza ukazuje na zagrijavanje Mediterana od približno 0,7 stepeni Celzijusa svakih deset godina.
Istovremeno, 22. avgusta dnevna globalna temperatura površine okeana izvan polarnih područja dostigla je 21,10 stepeni, što je najviša vrijednost u ERA5 seriji koja seže do 1979. godine.
Podaci tako pokazuju širu sliku: Mediteran nije izolovan od globalnog zagrijavanja okeana, ali njegove promjene imaju i lokalne karakteristike koje zavise od cirkulacije mora, atmosferskih uslova i prirodne varijabilnosti.
Za stanovnike jadranske obale posebno je važan podatak da su krajem avgusta jaki i veoma jaki morski toplotni talasi registrovani upravo u Jadranu. To ne znači da će svaki naredni dan donijeti ekstremno vrijeme, ali pokazuje da toplota mora ostaje važan faktor koji meteorolozi moraju pratiti dok ulazimo u jesen.
ETOportal
