Evropska unija pokušava da definiše šta će se ubuduće smatrati proizvodom sa oznakom „Made in Europe“, ali među državama članicama postoje značajne razlike oko toga koliko široko taj pojam treba tumačiti.
Rasprava se vodi u okviru Zakona o industrijskom ubrzanju, kojim Brisel želi da evropskim proizvođačima obezbijedi povoljniji položaj u javnim nabavkama i pri dodjeli određenih subvencija, posebno u strateškim sektorima poput električnih vozila, čelika i tehnologija sa niskim emisijama. Evropska komisija prijedlog je predstavila u martu ove godine.
Cilj je da evropski javni novac u većoj mjeri podstiče proizvodnju unutar Evrope i da se smanji strateška zavisnost od uvoza, posebno iz Kine.
Međutim, države članice ne slažu se oko toga gdje bi trebalo povući granicu.
Francuska zagovara uži pristup, prema kojem bi prednost u osnovi imali proizvodi i kompanije iz svih 27 država članica EU. Pariz smatra da bi pravila trebalo da budu usmjerena prvenstveno na jačanje proizvodnih kapaciteta unutar Unije.
Njemačka predlaže širi koncept „Made with Europe“, prema kojem bi se u određene kategorije uključili i blisko povezani trgovinski partneri, pod uslovom da evropskim kompanijama omoguće odgovarajući pristup svojim tržištima.
Berlin u svom prijedlogu navodi da bi se pravila mogla proširiti na zemlje sa sporazumima o slobodnoj trgovini ili carinskim unijama sa EU, kao i na države koje omogućavaju uzajamni pristup javnim nabavkama. Među potencijalnim partnerima pominju se Norveška i Švajcarska, ali i druge zemlje sa bliskim trgovinskim odnosima sa Unijom.
Španija pokušava da pronađe sredinu
Između dva pristupa pokušava da se pozicionira Španija, koja je predložila model sa više kategorija.
Prema tom konceptu, u prvoj grupi bile bi države članice EU, dok bi druga obuhvatala zemlje Evropskog ekonomskog prostora i druge pouzdane partnere koji evropskim kompanijama nude uzajamni pristup javnim nabavkama. Treća grupa odnosila bi se na zemlje sa sporazumima o slobodnoj trgovini ili drugim odgovarajućim aranžmanima sa EU.
Španski prijedlog predviđa i mogućnost uključivanja trećih zemalja koje proizvode komponente od strateškog značaja za evropsku ekonomiju, naročito u oblastima u kojima EU trenutno nema dovoljno sopstvenih proizvodnih kapaciteta.
Zašto su interesi država različiti?
Razlike proizlaze iz različitih ekonomskih interesa i strukture proizvodnih lanaca.
Španija želi da spriječi mogućnost da kompanije iz trećih zemalja, uključujući kineske proizvođače, koriste evropske pogodnosti tako što bi dio proizvodnje premjestile u zemlje izvan EU, a zatim pokušale da kroz takav aranžman dobiju pristup evropskim subvencijama i javnim poslovima.
Njemačka, s druge strane, ima snažno integrisane međunarodne lance snabdijevanja i strahuje da bi previše restriktivna pravila mogla otežati poslovanje evropskih kompanija i povećati troškove proizvodnje. Berlin zato želi da se strateške zavisnosti smanjuju, ali bez prekidanja važnih veza sa trgovinskim partnerima.
Šta će biti sa Velikom Britanijom?
Posebno osjetljivo pitanje predstavlja status Velike Britanije.
London strahuje da bi britanske kompanije mogle biti izostavljene iz evropskih javnih nabavki i programa podrške u oblastima poput električnih vozila i čistih tehnologija. Britanska vlada zato pokušava da pitanje „Made in Europe“ uključi u šire pregovore o odnosima sa EU.
Francuska se zalaže za užu početnu definiciju koja bi prvenstveno obuhvatila EU27, dok Njemačka i neke druge članice podržavaju uključivanje određenih trgovinskih partnera pod uslovom uzajamnosti.
Konačna pravila još nijesu usaglašena. O njima će pregovarati države članice i Evropski parlament, a Irska, koja trenutno predsjedava Savjetom EU, nada se dogovoru o Zakonu o industrijskom ubrzanju do kraja godine.
Zato se rasprava o oznaci „Made in Europe“ ne svodi samo na pitanje porijekla proizvoda, već i na širu dilemu kako Evropska unija može istovremeno zaštititi sopstvenu industriju i zadržati međunarodne lance snabdijevanja od kojih mnoge njene kompanije zavise.
ETOportal
