Analiza Euronews Businessa pokazuje da su Crna Gora i Srbija za pet godina povećale kupovnu moć minimalne zarade za 37 odsto u odnosu na cijene hrane. Upravo zbog toga rezultat prije pokazuje koliko se promijenila kupovna moć minimalne zarade u odnosu na hranu, nego gdje se generalno najbolje živi.
Ako se kao mjerilo uzme koliko hrane može da se kupi jednom bruto minimalnom zaradom, Crna Gora je zajedno sa Srbijom zabilježila najveće poboljšanje u Evropi. U avgustu 2026. minimalna zarada u obje zemlje mogla je da pokrije oko 37 odsto više hrane nego pet godina ranije.
Cijene hrane i bezalkoholnih pića u Evropskoj uniji porasle su između avgusta 2021. i avgusta 2026. godine za 34 odsto, ali su u većini od 26 evropskih zemalja koje je analizirala Euronews Business minimalne zarade rasle brže. Najveći rast cijena hrane među članicama EU zabilježen je u Mađarskoj, 57 odsto, Bugarskoj, 54 odsto, i Rumuniji, 53 odsto, dok je najmanje poskupljenje registrovano na Kipru – 21 odsto. U širem evropskom poređenju posebno se izdvaja Turska, gdje su cijene hrane i bezalkoholnih pića porasle čak 752 odsto. Istovremeno, minimalna zarada u toj zemlji povećana je za 823 odsto, ali je količina hrane koju je moguće kupiti minimalnom zaradom porasla svega osam odsto. U Srbiji je minimalna zarada za pet godina povećana 103 odsto, a u Crnoj Gori 102 odsto. Međutim, nominalni rast plata sam po sebi ne pokazuje stvarnu promjenu kupovne moći, pa je Euronews uporedio koliko hrane mjesečna bruto minimalna zarada može da kupi u dvije posmatrane godine. Rezultat pokazuje da su Srbija i Crna Gora zabilježile najveći rast tog pokazatelja – po 37 odsto. Drugim riječima, ako je minimalna zarada 2021. godine mogla da kupi 100 uporedivih „korpi“ hrane, 2026. godine mogla je da kupi oko 137.
Rast kupovne moći minimalne zarade veći od 20 odsto zabilježen je i u Hrvatskoj, Albaniji, Rumuniji, Mađarskoj, Bugarskoj i Litvaniji. U Njemačkoj je iznosio devet odsto, u Irskoj deset, Grčkoj sedam, Belgiji i Nizozemskoj šest, a Portugalu tri odsto. Na drugoj strani, radnici na minimalnoj zaradi u tri od 26 analiziranih zemalja mogli su 2026. godine da kupe manje hrane nego 2021. godine. Najveći pad zabilježen je na Malti, šest odsto, zatim u Španiji, pet, i Francuskoj, četiri odsto.
Ova analiza, međutim, ne znači da je Crna Gora među zemljama sa najvišim ukupnim životnim standardom niti da minimalna zarada omogućava veći standard života od evropskog prosjeka. Euronews mjeri samo odnos bruto minimalne zarade i cijena hrane, bez troškova stanovanja, poreza, komunalija, transporta i drugih životnih izdataka.
Za Crnu Goru je, ipak, podatak značajan jer prema ovoj konkretnoj metodologiji, minimalna zarada je između avgusta 2021. i avgusta 2026. rasla dovoljno brzo da nadoknadi rast cijena hrane i dodatno poveća količinu hrane koju prosječan radnik sa minimalcem može da kupi. To je drugačija slika od one koju daje samo posmatranje nominalnih plata ili pojedinačnih cijena u prodavnicama i pokazuje zašto je kod procjene životnog standarda važno upoređivati zarade sa troškovima, a ne samo zarade same po sebi.
Izvor: Euronews Business; podaci: Eurostat i nacionalni izvori o minimalnim zaradama.
ETOportal / V.M.
