Slovačka, Češka, Mađarska i Bugarska protive se obaveznom finansiranju pomoći Ukrajini. António Costa pokušava da usaglasi stavove članica EU.
Njemački kancelar Friedrich Merz uslovio je dogovor o narednom višegodišnjem budžetu Evropske unije zajedničkim učešćem svih 27 država članica u finansiranju dodatne pomoći Ukrajini, čime je otvorio novo političko pitanje unutar Unije. Predsjednik Evropskog savjeta António Costa odgovorio je na njegov zahtjev prijedlogom da se o finansiranju Ukrajine i budžetskim prioritetima detaljnije razgovara na posebnom samitu u Briselu krajem novembra, nakon što Evropska komisija predstavi konkretne modele finansijske podrške. Merz, međutim, insistira da se pitanje otvori već na neformalnom sastanku evropskih lidera u Dablinu, zakazanom za 13. i 14. novembar. Costa je prihvatio da se tokom tog susreta ostavi prostor za širu raspravu o Ukrajini, ali je zadržao plan da se konkretna finansijska rješenja razmatraju na posebnom samitu 26. i 27. novembra. Time je njemačkom kancelaru omogućeno da svoju inicijativu predstavi ostalim evropskim liderima, bez odustajanja od ranije utvrđenog pregovaračkog rasporeda.
U središtu spora nalazi se procijenjeni finansijski manjak Ukrajine od oko 70 milijardi eura za 2027. godinu, pri čemu se očekuje da Evropska unija obezbijedi približno 45 milijardi eura, odnosno dvije trećine potrebnih sredstava. Kao jedna od mogućnosti za prikupljanje novca razmatra se novo zajedničko zaduživanje država članica. Merz smatra da teret podrške Ukrajini mora biti ravnomjernije raspoređen i da sve članice treba da učestvuju u finansiranju, jer je, prema njegovom stavu, riječ o pitanju zajedničke evropske bezbjednosti. Takvom pristupu protive se Slovačka, Češka, Mađarska i Bugarska, koje ne žele da budu obavezane na učešće u novom finansijskom aranžmanu. Slovački premijer Robert Fico ocijenio je Merzov potez kao ucjenu, dok su iz Češke takođe stigle kritike na račun povezivanja budžetskih pregovora sa finansiranjem Ukrajine. Spor pokazuje da, uprkos načelnom opredjeljenju dijela članica za nastavak podrške Kijevu, unutar EU ne postoji saglasnost o tome kako rasporediti finansijske obaveze. Costa se sada nalazi pred zadatkom da pronađe kompromis koji bi omogućio nastavak pomoći Ukrajini, ali i očuvao jedinstvo Unije u pregovorima o budžetu za period 2028–2034.
Izvor : Reuters / Euronews
ETOportal / V.M.
