Evropsko tržište dizela suočava se sa sve većim pritiskom zbog poremećaja u globalnom snabdijevanju, niskih zaliha i geopolitičkih rizika. Ipak, nema osnova za tvrdnju da Evropi trenutno prijeti potpuna nestašica dizela.
Tržište goriva posljednjih sedmica ulazi u osjetljiv period, a dizel je među proizvodima koji su posebno izloženi promjenama u globalnom snabdijevanju.
Prema aktuelnim analizama tržišta, evropske zalihe goriva nalaze se na relativno niskim nivoima, dok su poremećaji u snabdijevanju dodatno povećali pritisak na cijene. Reuters je krajem jula upozorio da Evropa ulazi u period pred zimu sa veoma osjetljivim energetskim zalihama, dok sukobi i poremećaji u međunarodnoj trgovini otežavaju snabdijevanje.
Dodatni problem predstavlja činjenica da je evropsko tržište dizela snažno povezano sa uvozom. Svaki veći poremećaj u radu rafinerija, transportu ili dostupnosti proizvoda na međunarodnom tržištu može se relativno brzo odraziti na cijene u evropskim zemljama.
Reuters je početkom jula ukazao da tržišta benzina i dizela već šalju signale o mogućem zaoštravanju snabdijevanja, uprkos tome što cijene sirove nafte nijesu pokazivale isti intenzitet pritiska.
Ruski izvoz dodatni faktor
Na tržište dodatno utiču i ograničenja ruskog izvoza dizela. Reuters je ranije upozorio da bi nova ruska ograničenja mogla dodatno pogoršati stanje na globalnom tržištu u trenutku kada su zalihe već osjetljive.
Istovremeno, evropske zemlje pokušavaju da diversifikuju izvore snabdijevanja i koriste postojeće rezerve. Evropska komisija je ranije saopštila da je tržište naftnih derivata pokazalo određenu otpornost i da se snabdijevanje može nadomještati iz različitih izvora, uz korišćenje rezervi kada je potrebno.
Da li Evropi zaista prijeti nestašica?
Za sada nema osnova da se govori o neposrednoj nestašici dizela širom Evrope. Problem je prije svega u tome što je tržište osjetljivo, zalihe su pod pritiskom, a prostor za nove poremećaje je manji nego u stabilnijim periodima.
Zbog toga bi eventualno pogoršanje geopolitičke situacije, novi problemi u rafinerijama ili prekidi važnih trgovačkih ruta mogli dodatno povećati cijene dizela i troškove transporta.
Tvrdnja da su „zalihe dizela u Evropi pale 30 odsto“, koja se posljednjih dana pojavljuje u pojedinim objavama, nije potvrđena u relevantnim izvorima koje smo provjerili i zato je ne treba predstavljati kao činjenicu.
Za evropske potrošače trenutno je važnija druga poruka: dizel nije nestao, ali tržište ulazi u period povećane neizvjesnosti, a svaki novi poremećaj mogao bi se brzo preliti na cijene goriva.
ETOportal
