U Tuzima je za ponedjeljak, 15. septembar, najavljen protest građana zbog planirane izgradnje pete sanitarne kade preduzeća „Deponija“. Okupljanje je zakazano za 15 časova ispred zgrade Opštine, a organizatori poručuju da se radi o pitanju javnog interesa i prava na zdravu životnu sredinu.
Predstavnik mještana Mirsad Ljuljanaj ističe da elaborat o izgradnji nove kade pokazuje niz ključnih nedostataka. Prema njegovim riječima, projekat ugrožava rijeku Cijevnu, izvorišta pijaće vode, poljoprivrednu proizvodnju i zdravlje stanovništva.„Izgradnja pete kade suprotna je principima zaštite javnog interesa, evropskim standardima i temeljnim pravima građana“, poručuje Ljuljanaj, pozivajući nadležne institucije da hitno obustave realizaciju.
Ermin Kajošaj iz NVO „Trofta“ dodaje da se nova kada planira na svega 1.450 metara od zaštićenog prirodnog spomenika, rijeke Cijevne, te da se na toj lokaciji nalaze i izvorišta pijaće vode, vinogradi Plantaža i naseljena mjesta. On upozorava da bi eventualno zagađenje imalo nesagledive posljedice po javno zdravlje, poljoprivredu i međunarodni ugled crnogorskih proizvoda.
Kajošaj naglašava i da je elaborat nepotpun, da se oslanja na stare podatke, te da nije predviđen nezavisni monitoring niti javna dostupnost rezultata, što je u suprotnosti sa evropskom praksom.
Ovaj slučaj predstavlja klasičan primjer konflikta između lokalnih zajednica koje traže očuvanje prirodnih resursa i institucija koje se pozivaju na planske i zakonske obaveze. Protest u Tuzima otvara nekoliko slojeva problema:
- nedostatak povjerenja u institucije i u kvalitet studija o uticaju na životnu sredinu,
- percepcija građana da se razvoj sprovodi nauštrb zdravlja i sigurnosti stanovništva,
- pitanje transparentnosti i uključivanja javnosti u donošenje odluka.
Ako se ne pronađe kompromisno rješenje ili ne osigura nezavisna stručna analiza, spor oko pete kade može prerasti u širi društveni pokret, sličan onima koji su u regionu već pokretani u cilju zaštite rijeka, izvorišta i poljoprivrednih područja.
ETOportal / V.M.
