Strahovi od terorizma i rast broja ilegalnih migranata ozbiljno je upozorenje za egzistenciju Schengenske zone slobode kretanja, jednog od najznačajnijih istorijskih i demokratskih dostignuća Evropske unij Koliko god da su građani povremeno frustrirani radom Unije, velika većina i dalje smatra da je članstvo njihove zemlje u EU korisno. Sloboda kretanja, bez potrebe za zaustavljanjem i pokazivanjem putnih isprava na granicama, jedno je od najvidljivijih i najopipljivijih postignuća procesa ujedinjenja Evrope. Schengen za građane EU predstavlja simbol praktične bliskosti i međusobne povezanosti država članica.
Istorijski, Schengenski sporazum usvojen je 1985. godine u istoimenom luxemburškom gradiću, a primjena počinje 1995. godine kada je prvobitna petorka država članica, Francuska, Njemačka, Belgija, Luksemburg i Nizozemska, uklonila unutrašnje granice. U narednim decenijama Schengen je postao kamen temeljac evropske integracije, omogućavajući neometano kretanje ljudi i robe, ali i jačanje kulturnih i ekonomskih veza među državama članicama.
Uticaj Schengena nadilazi turizam. Olakšan je i ubrzan transport robe, kretanje radne snage, a svakodnevni promet roba i putnika kroz otvorene granice fascinantan je primjer ove evropske integracije. Međutim, Schengen se danas suočava s višestrukim pritiscima. Terorističke prijetnje, neujednačena migraciona politika, pandemijske mjere i politički egoizmi pojedinih članica testiraju održivost slobodnog kretanja. Svaka fragmentacija zone mogla bi imati dalekosežne političke i ekonomske posljedice, destabilizujući ne samo unutrašnji promet već i samu percepciju Evropske unije kao zajednice zasnovane na solidarnosti i poverenju.
Evropa se nalazi pred istorijskim izazovom, kako da očuva slobodu kretanja, temelj demokratske i ekonomske integracije, dok istovremeno odgovara na nove sigurnosne i migracione izazove. Schengen nije samo birokratski okvir, to je svakodnevna potvrda ideje ujedinjene Evrope. Njegov opstanak zavisi od sposobnosti EU da balansira bezbjednost i slobodu, nacionalne interese i evropsku solidarnost.
ETOportal / V.M.
