Hronična traumatska encefalopatija (CTE) je progresivna i degenerativna bolest mozga koja se razvija kod osoba sa istorijom ponovljenih trauma glave. Posebno su u riziku sportisti koji se bave kontaktnim sportovima poput fudbala, boksa, hokeja, ragbija i borilačkih vještina, ali i vojnici izloženi udarnim talasima.
Bolest nastaje kao posljedica ponovljenih potresa mozga i subkonkuzivnih udaraca, čak i onih koji ne izazivaju vidljive simptome. Dugoročno, oštećenja mozga dovode do postepenog propadanja moždanog tkiva i nakupljanja abnormalnog proteina tau, što uzrokuje širok spektar neuroloških i psihijatrijskih simptoma.
Simptomi se najčešće javljaju godinama ili čak decenijama nakon posljednje traume glave, a uključuju:
- gubitak pamćenja i konfuziju
- probleme sa koncentracijom i lošu procjenu
- agresivnost, impulsivnost i anksioznost
- depresiju i suicidalne misli
- parkinsonizam i progresivnu demenciju u kasnijoj fazi bolesti
Iako bolest najčešće pogađa profesionalne sportiste, dokumentovani su slučajevi i kod osoba koje su se sportom bavile samo u školskim ili univerzitetskim ligama.
Trenutno, CTE se može pouzdano dijagnostikovati jedino nakon smrti, neuropatološkom analizom mozga. Ne postoji lijek koji zaustavlja bolest, ali je moguće ublažiti pojedinačne simptome poput depresije i anksioznosti. Istraživanja su u toku, a preventivno djelovanje je ključ.
Čak i kratkotrajni simptomi potresa mozga, poput glavobolje, vrtoglavice, zamućenog vida ili kratkog „zvonjenja u glavi“ ne smiju se ignorisati. Pravovremena medicinska procjena i pauza od treninga i takmičenja mogu značajno smanjiti rizik od dugoročnih posljedica.
Ljekari upozoravaju da su edukacija sportista i trenera, upotreba zaštitne opreme i poštovanje protokola nakon povreda glave ključni koraci u smanjenju rizika od CTE-a.
ETOportal / V.M.
