Globalna avio-industrija suočava se sa novim talasom ekonomskih pritisaka nakon eskalacije bezbjednosne krize na Bliskom istoku, koja je uzrokovala pad vrijednosti akcija velikih aviokompanija i povećala rizik od rasta cijena avionskih karata na međunarodnim linijama.
Prema podacima sa finansijskih tržišta, dionice više vodećih svjetskih avioprevoznika zabilježile su pad tokom posljednjih dana, što ukazuje na rastuću zabrinutost investitora zbog poremećaja u globalnom vazdušnom saobraćaju. Dionice njemačke aviokompanije Lufthansa pale su za oko 0,8 odsto, dok je australijski Qantas izgubio približno 2,7 procenata vrijednosti. Obje kompanije su tokom ove sedmice zabilježile ukupni pad tržišne kapitalizacije veći od deset procenata.
Pad vrijednosti zabilježila je i međunarodna avio-grupa IAG, vlasnik British Airwaysa, čije su dionice dodatno oslabile za oko 1,5 odsto, nakon višednevnog negativnog trenda na berzama. Slična kretanja zabilježena su i na azijskim tržištima, dionice Korean Air-a pale su za gotovo osam procenata, dok je Japan Airlines zabilježio pad od oko tri procenta. Među kineskim aviokompanijama, Air China i China Southern Airlines registrovale su smanjenje vrijednosti akcija u rasponu od jednog do tri odsto.
Analitičari upozoravaju da geopolitičke tenzije utiču na dva ključna troškovna faktora u avio-industriji, cijenu goriva i operativne rute. Rast cijena nafte već povećava troškove poslovanja, dok zatvaranje vazdušnog prostora iznad pojedinih djelova Bliskog istoka primorava aviokompanije da biraju duže i logistički zahtjevnije rute, naročito na interkontinentalnim linijama između Evrope i Azije.
Produžene rute podrazumijevaju veću potrošnju goriva, duže vrijeme leta i dodatne operativne troškove, što dugoročno može uticati na strukturu cijena u avio-sektoru. Stručnjaci iz oblasti vazdušnog transporta upozoravaju da bi, ukoliko geopolitička nestabilnost potraje, aviokompanije mogle biti primorane da dio povećanih troškova prenesu na putnike kroz postepeno povećanje cijena avionskih karata.
Region Persijskog zaliva ima ključnu ulogu u globalnoj mreži vazdušnog saobraćaja, jer predstavlja jedno od najvažnijih tranzitnih čvorišta za putničke i teretne letove između Evrope, Azije i Afrike. Zbog toga svaki poremećaj u tom području ima šire posljedice, ne samo za avio-industriju već i za međunarodnu trgovinu i globalne lance snabdijevanja.
U takvim okolnostima, avio-industrija ponovo se suočava sa izazovima sličnim onima iz perioda pandemije, kada su geopolitički i ekonomski faktori snažno uticali na stabilnost vazdušnog saobraćaja i finansijske rezultate aviokompanija širom svijeta.
ETOportal / V.M.
