Novo istraživanje sugeriše da je Van Gogova „Zvjezdana noć“ inspirisana stvarnim položajem Mjeseca, Venere i zvjezdanog jata u julu 1889. godine.
Jedna od najpoznatijih slika u istoriji umjetnosti možda krije precizniji prikaz stvarnog neba nego što se ranije pretpostavljalo. Naučnici su, analizirajući položaj nebeskih tijela na slici „Zvjezdana noć“ Vinsenta van Goga, došli do zaključka da je umjetnika mogao inspirisati prizor koji se nad francuskim gradićem Sen Remi de Provans mogao vidjeti pred zoru 22. jula 1889. godine.
Istraživanje je objavljeno 22. oktobra u naučnom časopisu Scientific Reports. Tim istraživača iz Južne Koreje uporedio je raspored zvijezda i drugih nebeskih tijela na slici sa astronomskim proračunima, istorijskim vremenskim podacima, Van Gogovim pismima i crtežima pejzaža iz tog perioda.
Mjesec, Venera i zvjezdano jato kao tragovi
Prema istraživanju, položaj tankog Mjesečevog srpa, planete Venere i zvjezdanog jata Hijade u sazviježđu Bika odgovara nebeskom prizoru koji je mogao biti vidljiv pred zoru 22. jula 1889. godine.
Istraživači su koristili astronomske simulacije i geometrijsku analizu kako bi provjerili koliko se raspored na slici podudara sa stvarnim položajima nebeskih tijela. U obzir su uzeli i ranije Van Gogove crteže, pokušavajući da rekonstruišu dio pejzaža i vidno polje iz kojeg je posmatrao okolinu.
Godinama se smatralo da je „Zvjezdana noć“ nastala u junu 1889. godine, dijelom na osnovu umjetnikovog pisma bratu Teu. Novo istraživanje otvara mogućnost da je slika nastala kasnije ili da je njena konačna verzija uključivala prizore posmatrane tokom više noći.
Da li je misterija konačno riješena?
Ne u potpunosti. Autori istraživanja smatraju da se raspored nebeskih tijela dobro uklapa u prizor iz jula, ali to ne znači da je dokazano da je Van Gog sliku naslikao baš te noći. Umjetnik je mogao kombinovati neposredno posmatranje, skice, sjećanje i umjetničku slobodu.
Pojedini stručnjaci upozoravaju da se na osnovu položaja nebeskih tijela ne može pouzdano utvrditi tačan datum nastanka slike. Van Gogov muzej takođe je ukazao na ograničenja takvog zaključivanja, jer umjetnik nije morao težiti astronomskom realizmu.
Ipak, istraživanje donosi zanimljiv pogled na odnos umjetnosti i nauke. „Zvjezdana noć“ možda nije samo izraz umjetnikove mašte, već i kreativna interpretacija neba koje je zaista posmatrao.
Upravo u tome leži posebna vrijednost ovog otkrića: poznato umjetničko djelo dobilo je novo tumačenje zahvaljujući saradnji astronomije, istorije i proučavanja umjetnosti, dok konačan odgovor o datumu njegovog nastanka i dalje ostaje otvoren.
ETOportal
