Evropski akt o slobodi medija (EMFA), ključni zakon usvojen radi jačanja nezavisnosti i pluralizma medija u Evropskoj uniji, zvanično stupa na snagu 8. avgusta. Ova regulativa, koju su dugo zagovarale organizacije za zaštitu slobode štampe, obavezuje sve članice EU da preduzmu konkretne mjere u cilju zaštite novinarske autonomije, sigurnosti izvora i nezavisnosti javnih servisa.
Cilj akta je da se stane na put sve češćim pokušajima političkog i ekonomskog uticaja na medije, naročito kroz koncentraciju vlasništva, pritiske putem oglašavanja, kao i kroz institucionalnu kontrolu nad javnim emiterima.
„Pegaz“ kao povod za hitno usvajanje
Jedan od ključnih povoda za donošenje ovog zakona bila je afera „Pegaz“, kada je otkriveno da su pojedine države članice, među kojima Mađarska i Grčka, koristile izraelski špijunski softver za nadzor novinara. Ovaj sofisticirani alat omogućavao je potpuni pristup mobilnim telefonima – uključujući pozive, poruke, lokaciju i druge privatne podatke – bez znanja korisnika.
Upravo zbog takvih zloupotreba, EMFA jasno propisuje da je zabranjeno bilo kakvo miješanje državnih institucija – uključujući regulatorna tijela – u uređivačku politiku medija.
Obaveze članica EU
Prema novim pravilima, sve članice EU imaju obavezu da:
-
garantuju zaštitu novinarskih izvora i povjerljive komunikacije,
-
osiguraju funkcionalnu i uređivačku nezavisnost javnih servisa,
-
spreče monopolizaciju medijskog sektora,
-
omoguće transparentno oglašavanje bez političkog uticaja.
Poseban akcenat stavljen je na zaštitu redakcija od političkog i ekonomskog pritiska, kao i na transparentnost vlasničke strukture u medijima.
RSF: Institucije moraju djelovati bez odlaganja
Generalni direktor Reportera bez granica (RSF), Tibo Brutin, upozorio je da mnoge članice EU do danas nijesu uskladile svoje zakone sa EMFA-om, iako je regulativa formalno usvojena još u martu 2024. godine.
„Ova regulativa je neophodna za zaštitu novinara u zemljama gdje su mediji pod stalnim napadima. Ali, sve članice moraju preispitati da li ispunjavaju njene standarde“, poručio je Brutin, prenosi Brussels Times.
RSF je pozvao Evropsku komisiju da, u slučaju opstrukcija, odmah pokrene postupke protiv onih država koje ignorišu ovu regulativu. „Neophodna je brza i odlučna reakcija – sloboda medija ne može da čeka“, poručili su iz organizacije.
Sloboda, pluralizam i odgovornost
Uvođenjem EMFA, Evropska unija prvi put sistemski reguliše standardizovanu zaštitu novinara i medijskih institucija na nivou cijele zajednice, šaljući jasnu poruku da su sloboda medija, uređivačka nezavisnost i pluralizam temeljne vrijednosti evropske demokratije.
ETOportal
