Ako se planovi ostvare u punom obimu, u Teksasu će nastati industrijski kompleks kakav svijet do sada nije vidio.
Piše: Nataša Goleš
SpaceX i Tesla grade Terafab, ogromno postrojenje za proizvodnju poluprovodnika u okrugu Grimes, nedaleko od Houstona, čija bi površina u konačnoj fazi mogla premašiti 9,3 miliona kvadratnih metara. Za početak projekta predviđena je investicija od najmanje 16,8 milijardi dolara, dok bi kroz planirane faze ukupno ulaganje moglo dostići oko 119 milijardi dolara.
Elon Musk već je projekat opisao kao potencijalno „najveću i najvredniju zgradu na Zemlji“. SpaceX navodi da bi Terafab, kada bude potpuno izgrađen, trebalo da ima više od 100 miliona kvadratnih stopa proizvodnog prostora. To je približno 9,3 miliona kvadratnih metara – površina koju je teško uopšte zamisliti u kontekstu jedne fabrike.
Za poređenje, New Century Global Center u kineskom Čengduu, koji se često navodi kao najveća pojedinačna zgrada na svijetu, ima oko 1,76 miliona kvadratnih metara. Terafab bi, prema najavljenoj punoj veličini, bio više od pet puta veći. Ali sama veličina nije ono što ovaj projekat čini posebno zanimljivim.
Fabrika koja želi da kontroliše cijeli lanac
Današnja proizvodnja naprednih čipova uglavnom je podijeljena između velikog broja specijalizovanih kompanija. Dizajn, proizvodnja, pakovanje i testiranje često se odvijaju na različitim lokacijama i kod različitih proizvođača. Terafab je zamišljen drugačije.
SpaceX planira da u jednom integrisanom sistemu objedini dizajn proizvodnih maski, proizvodnju logičkih i memorijskih čipova, napredno pakovanje i testiranje. Cilj je da se proces od dizajna do gotovog čipa maksimalno skrati i da kompanije brže mogu da testiraju nove generacije procesora. To je posebno važno u trenutku kada je vještačka inteligencija postala jedan od najvećih potrošača računarske snage.
Tesla želi više čipova za Optimus humanoidne robote, autonomna vozila i Cybercab, dok SpaceX razvija sopstvenu infrastrukturu za računanje u svemiru. Kompanija očekuje da će potrebe njenog budućeg sistema dostići više od jednog teravata računarske snage.
Drugim riječima, Musk ne pokušava samo da napravi još jednu fabriku čipova. Pokušava da napravi sopstveni industrijski lanac za eru vještačke inteligencije.
Zašto su čipovi postali toliko važni?
Vještačka inteligencija može izgledati kao softverska revolucija, ali iza svakog velikog AI sistema nalazi se ogroman fizički svijet – procesori, memorija, serveri, električna energija, sistemi za hlađenje i podatkovni centri.
Ko kontroliše proizvodnju najvažnijih komponenti, kontroliše i dio tog fizičkog lanca. SpaceX je u svojim dokumentima upravo to naveo kao jednu od ključnih ideja Terafaba: kompanija želi veću kontrolu nad osnovnim slojem računarske infrastrukture, od samog dizajna čipa do njegove upotrebe. To objašnjava zašto je projekat toliko ambiciozan.
Ipak, 9,3 miliona kvadrata treba posmatrati oprezno
Ogromna brojka od 9,3 miliona kvadratnih metara predstavlja planiranu punu izgradnju, a ne gotovu fabriku koja danas postoji.
Prva faza vrijedna 16,8 milijardi dolara tek je početak. Kompletan projekat razvijaće se kroz više faza, a puni obim zavisi od budućih odluka i realizacije planova.
Zato je preciznije govoriti o budućem gigantskom industrijskom kompleksu nego predstavljati svih 9,3 miliona kvadrata kao već izgrađenu zgradu.
Terafab će trebati i sopstvenu energiju
Još jedan detalj pokazuje koliko je projekat ambiciozan. Prema sporazumu sa okrugom Grimes, kompleks bi trebalo da koristi električnu energiju proizvedenu u sopstvenim postrojenjima, umjesto da se oslanja na javnu elektroenergetsku mrežu.
To govori koliko je proizvodnja naprednih čipova energetski zahtjevna. Terafab tako postaje mnogo više od fabrike: uz proizvodne pogone, potreban je čitav sistem energije, infrastrukture, logistike i tehnološke podrške.
Kompanije za početak najavljuju najmanje 3.000 novih radnih mjesta, a projekat već ima snažnu podršku vlasti Teksasa. Država je SpaceX-u odobrila i grant od 30 miliona dolara kroz Texas Enterprise Fund.
Ali gigantski projekat već izaziva i zabrinutost
U okrugu Grimes ne gledaju svi na Terafab samo kao na novu industrijsku priliku. Dio lokalnog stanovništva strahuje od povećanog saobraćaja, pritiska na vodne resurse, infrastrukturu i službe, kao i od promjene karaktera područja koje je do sada bilo pretežno ruralno. To je druga strana priče o velikim tehnološkim projektima.
Jer budućnost vještačke inteligencije ne gradi se samo na ekranima i u oblaku. Ona zahtijeva ogromne količine zemlje, energije, vode, čipova i infrastrukture. Terafab je možda najbolji primjer te promjene.
Ako bude izgrađen prema punim planovima, jedna od najvećih građevina na planeti neće proizvoditi automobile, avione ili čelik.
Proizvodiće ono što će pokretati automobile koji voze sami, robote koji rade i računare koji će obrađivati vještačku inteligenciju – uključujući računare koji bi jednog dana mogli raditi u svemiru.
A upravo zato Terafab možda nije samo najveća fabrika koju Elon Musk planira da izgradi. Mogao bi biti pokušaj da se industrijska osnova AI revolucije preseli pod jedan krov.
ETOportal
