U nastojanju da sačuva jedan od svojih najvažnijih naučnih instrumenata, NASA priprema jedinstvenu svemirsku operaciju kojom će pokušati da produži radni vijek svemirskog teleskopa Neil Gehrels Swift Observatory. Misija, procijenjena na oko 30 miliona američkih dolara, predstavlja jedan od najambicioznijih pokušaja servisiranja satelita koji nije bio konstruisan za održavanje u orbiti.
Operacija bi trebalo da započne u utorak lansiranjem autonomne robotske letjelice Lift, čiji je zadatak da presretne teleskop, bezbjedno ga prihvati i premjesti u znatno višu orbitu. Time bi Swift dobio novu priliku da nastavi naučna istraživanja i posmatranje najenergetskijih pojava u svemiru.
Za realizaciju projekta NASA je angažovala američku kompaniju Katalyst Space Technologies, koja je razvila letjelicu opremljenu naprednim autonomnim sistemima za navigaciju i tri robotske ruke sa specijalizovanim hvataljkama. Lansiranje je planirano raketom Pegaz, koja će biti ispuštena iz aviona iznad područja Maršalska Ostrva.
Prema planu misije, letjelici će biti potrebno približno mjesec dana da dostigne Swift, nakon čega slijedi izuzetno složen manevar spajanja sa teleskopom. U narednim mjesecima trebalo bi da postepeno podigne njegovu orbitu sa sadašnjih oko 360 na približno 600 kilometara iznad Zemlje. Ako svi segmenti operacije budu izvedeni prema planu, teleskop bi mogao da nastavi redovan naučni rad već tokom septembra.
Poseban izazov predstavlja činjenica da Swift nikada nije bio projektovan za servisiranje u svemiru. Zbog toga će autonomni sistemi letjelice morati da izvedu izuzetno precizno približavanje i prihvatanje objekta bez standardnih priključnih tačaka, što ovu misiju čini značajnim tehnološkim iskorakom u oblasti orbitalne robotike.
Swift je lansiran 2004. godine s ciljem proučavanja gama-bljeskova, eksplozija supernova, neutronskih zvijezda i drugih ekstremnih kosmičkih fenomena. Tokom dvije decenije rada prikupio je ogromnu količinu podataka koji su značajno unaprijedili razumijevanje nastanka i razvoja svemira.
Uspjeh ove misije imao bi značaj koji prevazilazi spašavanje jednog teleskopa. NASA vjeruje da bi razvijena tehnologija mogla postati standard za buduće servisiranje i produženje radnog vijeka drugih vrijednih svemirskih opservatorija, uključujući i Hubble Space Telescope, koji se takođe suočava sa postepenim gubitkom orbitalne visine.
ETOportal
