Američka svemirska agencija NASA pokreće hitnu i tehnološki neviđenu misiju spasavanja svemirskog teleskopa Swift, koji zbog pojačane aktivnosti Sunca ubrzano gubi visinu i tone ka Zemljinoj atmosferi. Operacija vrijedna 30 miliona dolara ima za cilj da uz pomoć autonomnog robota presretne ovaj dragocjeni naučni instrument, podigne mu orbitu i spriječi njegovo sagorijevanje koje bi se bez intervencije dogodilo već do kraja godine. Lansiranje sa Maršalovih Ostrva, prvobitno planirano za kraj juna, pomjereno je na početak jula zbog nepovoljnih vremenskih prilika nad Pacifikom.
Pojačana solarna aktivnost gura teleskop ka propasti
Lansiran još 2004. godine sa primarnim zadatkom da prati najsnažnije kosmičke eksplozije i bljeskove gama-zraka, teleskop „Neil Gehrels Swift“ nema sopstveni pogonski sistem za održavanje visine. Tokom više od dvije decenije uspješnog rada njegova orbita je prirodno degradirala, ali je rekordan i neočekivan vrhunac Sunčevog ciklusa drastično ubrzao taj proces. Solarna radijacija je zagrijala i proširila gornje slojeve Zemljine atmosfere, stvarajući jak aerodinamički otpor koji teleskop vuče naniže brzinom od oko osam kilometara mjesečno. Swift je sa početnih 595 kilometara potonuo na kritičnih 340 kilometara visine, a inženjeri procjenjuju da je oktobar krajnji rok za akciju prije nego što ga atmosferske struje nepovratno unište.
Robotski „spasilac“ sa tri ruke popravlja orbitu
Kako bi spasila misiju i zaobišla nedostatak budžeta za izgradnju novog teleskopa, NASA je sklopila ugovor sa privatnim vazduhoplovnim startapom Katalyst Space Technologies. Njihova specijalno projektovana robotska letjelica pod nazivom „LINK“, veličine manjeg frižidera i sa rasponom solarnih krila od 12 metara, ima zadatak da izvede ovaj delikatan manevar. LINK je opremljen sa tri autonomne robotske ruke čije hvataljke podsjećaju na Lego figurice. Nakon lansiranja, robot će provesti nekoliko sedmica prateći i posmatrajući Swift kako bi pronašao idealne tačke za hvatanje, a zatim će ga mehanički zaključati i pomoću sopstvenih potisnika lagano gurati nazad ka bezbjednoj visini od 600 kilometara.
Novi list u knjizi održavanja svemirske infrastrukture
Ova misija predstavlja prekretnicu za cjelokupnu kosmičku industriju jer Swift nikada nije bio projektovan niti pripremljen za servisiranje u orbiti. Ukoliko autonomno spajanje i potiskivanje prođu uspješno, teleskop bi se već u septembru vratio punim naučnim operacijama kao „prva pomoć“ NASA-e u praćenju iznenadnih kosmičkih fenomena. Izvan samog očuvanja Swifta, ova operacija služi kao tehnološki test za potpuno novi komercijalni sektor popravke, dopune goriva i podizanja operativnog vijeka stotina starijih satelita i istorijskih opservatorija, uključujući i čuveni teleskop Hubble
ETOportal
