Danas, 14. juna 2025. godine, obilježava se 40 godina od potpisivanja Šengenskog sporazuma, jednog od najvažnijih stubova evropske integracije. Sporazum, koji je prvobitno potpisan 1985. godine u malom luksemburškom mjestu Šengen, postao je simbol slobode kretanja, međusobnog povjerenja i ukidanja unutrašnjih granica između evropskih država.
U godini obilježavanja ove značajne godišnjice, Rumunija i Bugarska su u januaru 2025. i zvanično postale članice Šengenske zone, nakon godina političkih pregovora i tehničkih priprema. Njihovo priključenje dodatno je ojačalo ideju ujedinjene i otvorene Evrope, omogućivši građanima ovih zemalja da se slobodno kreću unutar većine teritorije Evropske unije bez pasoške kontrole.
Šengenski prostor danas obuhvata većinu zemalja Evropske unije, ali i neke koje nisu članice EU (poput Norveške, Švajcarske i Islanda). Sporazum omogućava slobodno kretanje ljudi, roba i usluga, bez unutrašnjih granica, a istovremeno podrazumijeva pojačanu saradnju u bezbjednosnim i graničnim politikama.
Za mnoge građane Evrope, Šengen predstavlja svakodnevicu, putovanja bez pasoša, studiranje u inostranstvu, rad u drugim državama, posjete porodici i prijateljima bez birokratskih prepreka.
Ipak, 40 godina nakon nastanka, Šengenski sistem se suočava sa brojnim izazovima. Pitanja migracija, terorizma, pandemija i sve izraženijih političkih razlika među članicama, povremeno su dovela do privremenog vraćanja graničnih kontrola i postavila pitanje održivosti koncepta otvorenih granica.
Povodom godišnjice, evropski lideri su se okupili u Šengenu i Briselu kako bi raspravljali o budućnosti zone. Glavni zaključak jeste da, uprkos izazovima, Šengen ostaje jedan od najvažnijih simbola evropskog jedinstva i da će se raditi na njegovom jačanju, posebno kroz digitalizaciju kontrola, veću bezbjednosnu koordinaciju i transparentnije procedure proširenja.
U godini kada se obilježava četiri decenije slobodnog kretanja, poruka iz Evrope je jasna, otvorene granice nisu prijetnja, već prilika. U vremenu globalnih izazova, saradnja i povjerenje među narodima ostaju ključ uspjeha.
ETOportal
