Crna Gora postaje prva zemlja u regionu koja uvodi koncept slobodnih umjetnosti i nauka u nacionalni sistem obrazovanja, otvaranjem Fakulteta slobodnih umjetnosti i nauka (FLAS) u Budvi, koji će zvanično početi sa radom u septembru 2025. godine. Ovaj visokoobrazovni projekat rezultat je inicijative ruskih profesora koji već neko vrijeme žive i rade u Crnoj Gori.
FLAS predstavlja modernu interpretaciju klasičnog univerzitetskog modela, poznatog još iz srednjeg vijeka kroz trivium (gramatika, logika, retorika) i kvadrivium (aritmetika, geometrija, muzika, astronomija). Danas, ovaj koncept stavlja fokus na razvoj kritičkog mišljenja, interdisciplinarnost i akademsku slobodu.
Studenti FLAS-a biraju svoj akademski put, glavne oblasti studija (tzv. “major”), koje dopunjuju izbornim kursevima iz drugih disciplina. Prema riječima profesora Aleksandra Zarickog, to znači da “nema dva studenta sa identičnim kurikulumom”, što svjedoči o visokom stepenu individualizacije studija.
Fakultet će upisivati do 40 studenata godišnje, a u ponudi su programi iz političkih nauka, sociologije, sociolingvistike, novinarstva, istorije umjetnosti i računarstva. Nastava će se odvijati na engleskom jeziku, a većina profesora su ruski državljani sa prebivalištem u Crnoj Gori, uz gostujuće predavače iz Velike Britanije, Njemačke, Izraela i drugih zemalja.
Fakultet je dobio licencu u maju 2025. godine, nakon trogodišnje procedure akreditacije. Jedan od osnivača, Vladimir Šmeljev, ističe da je takva administrativna dinamika uobičajena za većinu nacionalnih obrazovnih sistema.
Ideja osnivanja FLAS-a proistekla je iz zabrane ovog obrazovnog modela u Rusiji 2022. godine, kada su ruske vlasti ocijenile da slobodne umjetnosti “ugrožavaju tradicionalne vrijednosti” i da su u suprotnosti sa nacionalnom bezbjednosnom strategijom. Međutim, u Crnoj Gori ovaj koncept je prepoznat kao inovativan, inkluzivan i usmjeren ka budućnosti.
Uzimajući u obzir da u Crnoj Gori trenutno boravi oko 23.000 državljana Rusije sa odobrenim boravkom, jasno je da ovaj fakultet može igrati važnu ulogu u obrazovnom i kulturnom povezivanju zajednica, ali i pozicioniranju Crne Gore kao regionalnog centra savremenog obrazovanja.
ETOportal / V.M.
