Francuska astronautkinja Sophie Adenot ispisala je 18. avgusta istoriju svoje zemlje, postavši prva Francuskinja koja je izašla iz Međunarodne svemirske stanice i izvela svemirsku šetnju. Zajedno sa NASA-inim astronautom Anilom Menonom provela je šest sati i 23 minuta izvan ISS-a, 400 kilometara iznad Zemlje.
U trenutku kada je kroz otvoreni prostor između Zemlje i svemira izašla iz Međunarodne svemirske stanice, Sophie Adenot nije postala samo prva Francuskinja koja je izvela svemirsku šetnju. Njen izlazak bio je i nastavak jedne duge priče o ženama koje su posljednjih decenija postepeno pomjerale granice onoga što je nekada izgledalo rezervisano gotovo isključivo za muškarce. Francuska astronautkinja svoj istorijski izlazak iz stanice ostvarila je zajedno sa NASA-inim astronautom Anilom Menonom, tokom misije čiji je glavni zadatak bio održavanje komunikacionog sistema orbitalne stanice.
Njihova svemirska šetnja počela je u utorak, 18. avgusta, a završena je nakon šest sati i 23 minuta. Dvoje astronauta radilo je na spoljašnjem dijelu ISS-a, gdje su uklonili neispravnu antenu koja omogućava brzu komunikaciju između svemirske stanice i NASA-inog Kontrolnog centra u Hjustonu. Posao je bio složeniji i zahtjevniji nego što je prvobitno planirano, pa nijesu stigli da postave zamjensku antenu. Taj dio posla biće završen tokom neke od narednih svemirskih šetnji.
Iako se izraz „svemirska šetnja“ često koristi kao slikovit opis, ono što astronauti rade izvan stanice predstavlja jednu od najzahtjevnijih operacija u svemirskim misijama. Svaki pokret mora biti unaprijed planiran, astronaut je vezan za stanicu sigurnosnim sistemima, a njegovo odijelo predstavlja praktično malu ličnu letjelicu koja omogućava disanje, održavanje pritiska i zaštitu od ekstremnih uslova svemira. I najmanji kvar ili greška mogu imati ozbiljne posljedice.
Za Adenot je ovaj izlazak posebno značajan jer je njena karijera do ISS-a već bila neobična. Po obrazovanju je inženjerka vazduhoplovstva, bila je pilotkinja helikoptera, a potom je postala i test-pilotkinja. Godine 2018. postala je prva Francuskinja koja je bila test-pilotkinja helikoptera. U Evropsku svemirsku agenciju izabrana je 2022. godine, među više od 20.000 kandidata koji su se prijavili za tu generaciju astronauta.
Na Međunarodnu svemirsku stanicu stigla je u februaru 2026. godine u okviru misije SpaceX Crew-12, a njen boravak predstavlja njeno prvo putovanje u svemir. Time je već ranije postala druga Francuskinja koja je stigla u orbitu, poslije Claudie Haigneré. Međutim, 18. avgust donio joj je potpuno novu istorijsku ulogu – postala je prva žena iz Francuske koja je kročila izvan svemirske stanice i radila u otvorenom svemiru.
Adenot je time postala i druga Evropljanka koja je izvela svemirsku šetnju. Prije nje to je uspjela Italijanka Samantha Cristoforetti, koja je 2022. godine postala prva Evropljanka koja je izvela takvu aktivnost. Francuska je, međutim, i ranije imala svoje pionire među astronautima. Jean-Loup Chrétien bio je prvi Francuz koji je izveo svemirsku šetnju, još 1988. godine tokom misije na sovjetskoj svemirskoj stanici Mir. Poslije njega izvan orbitalnih stanica radili su i francuski astronauti Philippe Perrin i Thomas Pesquet.
Ono što ovu priču čini zanimljivom jeste činjenica da se iza istorijskog trenutka ne nalazi samo simbolika. Svemirske šetnje su prije svega posao. Astronauti tokom njih popravljaju i mijenjaju opremu, postavljaju nove sisteme i održavaju infrastrukturu bez koje bi višegodišnji rad Međunarodne svemirske stanice bio mnogo teži. Upravo je takav bio i zadatak Adenot i Menona: ukloniti neispravnu antenu koja je dio sistema komunikacije između orbitalnog kompleksa i Zemlje.
Ipak, slika francuske astronautkinje koja se, zaštićena samo svemirskim odijelom, kreće iznad planete ostaje mnogo veća od samog tehničkog zadatka. Ispod nje nema zemlje, grada ni horizonta na koji je čovjek navikao. Samo Zemlja, ogromna i plava, i tamno prostranstvo svemira. U tom prizoru teško je ne vidjeti koliko se ljudsko shvatanje vlastitih granica promijenilo za samo nekoliko generacija.
Sophie Adenot sada je dio tog nasljeđa. Njen prvi izlazak u otvoreni svemir nije bio filmska scena niti simboličan gest, već konkretan posao koji je morala da obavi pod izuzetno složenim uslovima. Ali upravo zbog toga njen istorijski trenutak ima posebnu težinu.
Prva Francuskinja koja je prošetala svemirom nije tamo otišla samo da bi ostavila trag u istoriji. Izašla je iz stanice da radi. A upravo je u tome možda i najljepša poruka njenog podviga – granice se najčešće pomjeraju onda kada čovjek odluči da kroz njih jednostavno prođe.
ETOportal/Nataša Goleš
